Nghệ thuật từ chối

[lolemlove]

Thật là khó từ chối khi có ai nhờ vả bạn giúp điều gì đó, nhất là lúc bạn không rảnh. Bạn muốn từ chối nhưng không biết nói sao cho người kia không phật lòng, mà cũng để mình khỏi áy náy.

Càng khó từ chối hơn khi bạn là người “cả nể”. Có lẽ tiếng khó nói nhất là nói... “không”. Dễ tính quá thì bị coi thường hoặc bị lợi dụng, mà khó quá thì bị chê ghét. Cũng có lúc bạn cần can đảm và thẳng thắn từ chối, nhưng vẫn phải khéo léo và tế nhị. Đây là những điều nên và không nên:

1. Hãy nhạy bén với động thái từ chối. Cần lưu ý mức độ thân thiết của mối quan hệ và cách từ chối. Nhờ vậy mà bạn khả dĩ quyết định nên làm gì. Hãy cân nhắc mức ảnh hưởng của sự từ chối đối với mối quan hệ (bạn bè, thân thuộc, công việc,...).

2. Biết rõ việc được nhờ. Chúng ta có thể quyết định ngay mà lại không biết “lượng” sức mình có giữ đúng lời hứa hay không. Tuy nhiên, từ chối “thẳng thừng” thì lại kèm tế nhị. Hãy “hoãn binh” một lúc để “chọn” từ ngữ, giọng nói và thể ngữ (ngôn ngữ cơ thể) cho hợp lý để tránh căng thẳng cho cả hai.

3. Đánh giá yêu cầu. Hãy cân nhắc chi tiết và lĩnh vực được yêu cầu. Cố gắng tìm một thỏa hiệp để đẹp lòng đôi bên. Bạn có thể phân tích để giúp người kia hiểu rõ hoặc đề nghị cách giải quyết khác. Như vậy là bạn đã thể hiện sự cảm thông và chia sẻ với người kia.

4. Xác định khả năng. Trước khi từ chối, hãy xác định là bạn không thể thỏa mãn yêu cầu của họ, vì bạn không đủ khả năng hoặc bạn quá bận. Nếu đúng sở trường mà bạn từ chối thì bạn có thể mất uy tín, vì vậy bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng.

5. Cảm thông và hiểu biết. Biết người và biết ta để tránh ảnh hưởng xấu tới mối quan hệ. Hãy chân thành và xin lỗi nếu bạn không thể giúp họ, đồng thời tỏ ra bạn luôn lắng nghe, nhưng vì “lực bất tòng tâm”.

6. Đừng gởi tin nhắn, email hoặc lời nhắn. Nên gặp trực tiếp hoặc gọi điện thoại để tránh hiểu lầm. Nếu không, bạn có thể bị đánh giá thấp vì họ hiểu là bạn coi thường họ. Gặp nhau trực tiếp là cách tốt để có thể hiểu nhau hơn, không bị “tam sao thất bổn”.

7. Đừng trì hoãn khi đã quyết định. Đừng để đến ngày mai những gì bạn có thể làm ngay hôm nay. Quán tính sẽ làm bạn lần lữa, e ngại, và khiến người khác hiểu sai về bạn. Đừng quên: “Một sự bất tín, vạn sự không tin”. Đó cũng là chính mình hạ giá mình!

8. Đừng “thế thủ”. Bạn không nên tỏ vẻ độc đoán hoặc chê trách họ. Hãy biết phục thiện, nhận khuyết điểm và cảm thông khi đối thoại. Cố chấp và bảo thủ là các động thái “đào sâu” hố ngăn cách, không thể tái lập bình thường hóa.

9. Đừng nói “không” đang khi thảo luận. Cũng vẫn từ chối, nhưng thay vì nói “không”, bạn hãy dùng cách nói “nhẹ” hơn như “Tôi hiểu rằng...”, “Tôi không thể, vì...”. Và nên tránh “cướp lời”, lắng nghe và gật đầu để thể hiện sự cảm thông.

10. Đừng “thổi phồng” vấn đề. Hãy bình tĩnh trước vẻ tức giận và thất vọng của đối phương, chú ý những gì họ nói ngoài những từ ngữ không đẹp mà họ nói. Đừng “nhiễm” cơn nóng của họ hoặc đừng “đổ dầu vào lửa”.

Biết rằng không dễ từ chối, nhưng trước khi từ chối, hãy đặt mình vào hoàn cảnh của họ và hiểu sự ảnh hưởng đối với họ khi bạn từ chối. Khi họ nhận thấy bạn vẫn quan tâm và cảm thông, họ sẽ dễ chấp nhận lời từ chối của bạn hơn.

[lan nguyen]

Đừng nói mình không đồng ý với một quan điểm nào đó khi chưa dưa ra được lý do chính đáng. Đừng nói không đồng ý chỉ để chứng tỏ bạn khôn ngoan hơn hay để thỏa mãn cái “tôi” của mình.
Nếu bạn không biết cách thể hiện sự bất tán thành thì bạn sẽ chẳng bao giờ có một tâm hồn đẹp. Đây là yếu tố then chốt. Nhưng nếu bạn áp dụng sai thì mọi người sẽ chỉ thấy ở bạn hiển thị một tâm hồn xấu xí mà thôi!
Có nhiều nguyên nhân khiến người ta thể hiện sự bất tán thành của mình:
- Có thể vì bản thân thô lỗ và hung tợn.
- Có thể chỉ để đấu đá và muốn giành phần thắng.
- Có thể chỉ để phô trương cái “tôi”.
- Có thể để đàn áp kẻ khác.
- Hay phô trương rằng mình giỏi hơn kẻ khác.
- Hoặc chỉ vì đã được giáo dục cách tranh luận phản biện như vậy.
- Và cũng có thể chỉ vì không biết cách nào khác hơn để tìm hiểu về một vấn đề.
Cho dù cụm từ “không đồng ý” chẳng ngọt ngào cho lắm, nhưng nó rất cần thiết khi phải công nhận sự thật và để khám phá các vấn đề thật khách quan và thấu đáo. NHƯNG HÃY...nhã nhặn khi không đồng ý
Khi không đồng ý với một quan điểm nào đó, hãy cư xử thật lễ độ và nhã nhặn, thay vì thô lỗ và khiêu khích.
Có những phát ngôn thể hiện sự bất tán thành thật thô lỗ sau:
- Anh thật ngu xuẩn.
- Đó là chuyện khờ khạo nhất mà tôi từng được nghe.
- Tôi đề nghị (như những câu mệnh lệnh).
- Điều đó sai hoàn toàn.
- Cách lập luận như vậy không logic chút nào.
- Tôi hoàn toàn không đồng ý với những gì anh vừa trình bày.
- Sao mà anh ngốc thế?
Đó là những cách thể hiện sự bất tán thành vụng về, thô lỗ. Thay vì thế, bạn có thể chọn cách diễn đạt khác đi để cho biết mình không đồng ý mà vẫn không xúc phạm người đối thoại, ví dụ:
- Tôi không dám chắc mình hiểu đúng lập luận của anh...
- Có thể có một cách khác để nhìn nhận vấn đề này...
- Đó không phải là quan điểm duy nhất về vấn đề này.
- Còn khả năng thứ 2 này thì sao?
- Tôi nghĩ mình có đôi chút nghi ngờ về kết luận của anh
- Có thể là như vậy, mà cũng không hẳn là như vậy...
- Tôi có thể nghĩ đến một cách giải quyết khác...
Bày tỏ sự bất tán thành một cách nhẹ nhàng, lễ độ cũng gây hiệu quả không kém, nhưng điều quan trọng hơn là cách thể hiện này thật đẹp.
• Một vài nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc không đồng ý với quan điểm hay ý kiến nào đó.
- Lập luận sai về mặt logic.
- Diễn dịch sai lệch. (Bạn cần chỉ ra rằng có nhiều khả năng diễn dịch khác nhau cho một vấn đề)
- Nhận thức chọn lọc
Khi một bà vợ phát hiện chồng mình ngoại tình, người phụ nữ bị phản bội này chỉ khăng khăng nhớ lại những chi tiết không hay trong quá khứ như để củng cố nghi ngờ là người chồng chưa hề yêu thương mình thật lòng.
Nhận thức chọn lọc là cách nhìn nhận sự vật trong một giới hạn nhất định nhằm chứng minh cho một ý tưởng đã có sẵn.
Định kiến và thành kiến là dạng cổ điển nhất của các loại nhận thức chọn lọc. Đầu óc chúng ta chỉ có những khuôn mẫu nhất định và rồi chúng ta chỉ chú ý đến những gì nằm vừa gọn trong khuông mẫu đó. Định kiến về chủng tộc là một ví dụ cụ thể.
- Cảm xúc trói buộc (cảm xúc thường tiếp nối những định kiến, thành kiến. Cảm xúc là những phản ứng tình cảm của con người truớc một sự kiện nào đó. Và cảm xúc quyết định cách chúng ta nhìn nhận những sự kiện).
- Những kinh nghiệm sống khác biệt
- Kiểu nói khái quát hoá...
- Ước lượng mù mờ.
Hãy thận trọng với kiểu khẳng định chắc chắn
Bạn nên bỏ kiểu nói khẳng định chắc chắn khi đưa ra một quan điểm, và hãy dùng cách diễn đạt trung dung hơn, chẳng hạn “có khả năng là như vậy”.
Nếu bạn làm được điều này thì cả bạn và người đối thoại đều có thể tìm hiểu thêm về quan điểm đang bị bất đồng đó.

Trích trong “Để Có Một Tâm Hồn Đẹp”